Türkiye’de Durum

BT sektöründe çalışan kadınların konumu ayrıntılı olarak incelendiğinde,“bilişimci” ya da “bilişim profesyoneli” olarak tanımlanabilecek kadınları, çalıştıkları kuruluş açısından iki grupta toplamak mümkündür. Bunlardan ilki, özel sektörde, doğrudan bilişim sektöründe çalışanlardan, diğeri ise bir şirket ya da kamu kuruluşunun bilişim teknolojileri ile ilgili bölümünde (kamudaki yaygın adıyla Bilgi İşlem Daire Başkanlığı) çalışan kadınlardan oluşmaktadır.

Bugün ülkemizde üniversitelerde kadın öğretim elemanı oranı yaklaşık % 41.6 olup, toplam profesörler içinde kadın oranı % 27.8‟e ulaşmıştır. Ayrıca, 132 üniversitenin 13‟ünde kadın rektör görev yapmaktadır. Mimarların yüzde 38‟si, avukatların ise yüzde 37‟si ve bankacıların %50,2‟si kadındır. Akademik personelde ise kadının durumuna bakıldığında Profesör, Doçent, Yardımcı Doçent, Öğretim Görevlisi, Araştırma Görevlisi ve Okutman kadroları içinde kadın oranının birçok ülkeden daha yüksek olduğu (yaklaşık yüzde 40) görülmektedir. Bu, çok önemli bir oran olmakla birlikte rektör (yüzde 9,8) ve dekanlık (yüzde 15,3) gibi üst pozisyonlarda erkek egemenliği devam etmektedir.

3.1. Yapılan Çalışmalar

TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) bilgisayar kullanma oranını erkeklerde %47, kadınlarda ise %29 iken hiç internet kullanmayanların oranı ise erkeklerde %55, kadınlarda %73 olarak açıklamıştır.

OSYM’nin verilerine göre 2008-2009 öğretim yılında Bilgisayar bilimlerinde kayıtlı öğrenci ve öğretim elemanı sayıları tablo.1 deki gibidir.

  Öğrenci Öğretim Elemanları  
 
Kadın 683 38  
Erkek 1186 47  
Toplam 1869 85  

Tablo 1. 2008-2009 Öğretim Yılı Bilgisayar Bilimlerine Göre Öğrenci Ve Öğretim Elemanları Sayıları

Ayrıca Türkiye’de son yıllarda açılmış ve hızla gelişmekte olan BÖTE bölümlerindeki toplam 9850 öğrencinin, 6662’si (%68) erkeklerden, 3188’i (%32) kızlardan oluşmaktadır.

Türkiye’de BT alanında kadın işgücünün arttırılmasına yönelik çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Örneğin, KADER (Kadın Adayları Destekleme ve Eğitme Derneği) tarafından gerçekleştirilen ve Intel’in de sponsorlarından biri olduğu “Haydi Kadınlar Bilgisayar Başına” projesi ile 3000 kadına ulaşılmıştır. KADER tarafından hayata geçirilen KBB projesi kadınların hızla gelişen ve değişen dünyadan uzak kalmamaları doğrultusunda planlanmıştır. Türkiye çapında, her kesimden, her yaştan, okuma yazma bilen kadınların temel bilgisayar ve internet eğitimi aldığı projeden, şimdiye kadar 3000 kadın yararlanmıştır [7].

İstanbul Üniversitesi Enformatik Bölümü tarafından 8 Mart 2007 de düzenlenen ve IBM’in desteklediği , “Bilişime Kadın Eli Değerse…” konulu etkinlikte, Bilgi ve İletişim Teknolojileri alanında kadının istihdam edilme potansiyeline, bu potansiyelin sektöre katacağı artılara ve gelecekte bu potansiyelin arttırılması için geliştirilmesi gereken stratejilere yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan sunumlarda aşağıdaki konulara değinilmiştir:

 “Yazılım Sektöründe Kadın” (M. M. Aykol, Koç Sistem) başlıklı sunumda her yıl bilgisayar kullanım oranının TÜİK’ten alınan rakamlarla %1 değerinde arttığını bunun çok küçük bir oran olduğunu ama bu oran içinde kadınların kullanım oranının %50 olduğu belirtilmiştir. Kadınların özellikle bilişim sektöründe daha yüksek oranlarda yer alabilmesi için; firmalarda fırsat eşitliği ve kadınların işgücüne katılımını destekleyici modellerin kullanılması gerektiği ifade edilmiştir [12].

 “Kadın Bilişim Uzmanı Olmaya Karar Verdiğinde: Bilişimde Meslek Eğitimi Olanakları” başlıklı sunumda (D. Sungurlu, CISCO) “Bilişimi, Bilgisayarla diğer meslekleri gerçekleştiren firmalar arasında ilişki kurmak anlamında da tanımlamak gerekir” denerek Türkiye’de bilgisayar ağları konusundaki eğitimlere katılanların ancak %17 sinin kadın olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca İstanbul Teknik Üniversitesi ve CNAP Akademisi işbirliği ile Türkiye-Macaristan-Sırbistan’da gerçekleştirilecek, kadınların bilişim dünyasına katılımını desteklemek amacıyla oluşturulan ve 10 Türk kadının burslu olarak eğitim göreceği F-email Projesi de bu toplantı da duyurulmuştur.

Teknoloji sektöründe kadın sayısının artırılması için çeşitli çalışmalar ve projeler yürütmekte olan Cisco’nun Cinsiyet Farklılığı Konseyi de kadınların teknolojiye erişimi konusundaki ekonomik ve kültürel engellerin en aza indirilmesi yönünde çalışmaktadır.

Ayrıca 2003 yılında 9000 kadını Bilgisayar ve internet ile tanıştıran Türkiye Bilişim Derneği, “Kadın@Bilişim Çalışma Grubu” nu da kurarak hedefini büyütmüştür. Kadın@Bilişim Çalışma Grubu kurulduğu ilk günden beri; kadının aile, çocuk eğitimi ve kişisel gelişim alanlarında teknolojiyi daha etkili kullanmasını sağlamak, bilişim okur-yazarı kadın sayısını artırmak, kadınları bilişim ile ilgili meslekler hakkında bilgilendirmek, Türkiye’deki kadın bilişimcileri bir çatı altında toplayarak, bilişim sektöründe nitelikli kadın işgücü oranının artmasına katkıda bulunmak, kadınları bilişime karşı duyarlı bireyler haline getirmek, kadınlarımızı bilgi teknolojileriyle yakınlaştıran çalışmalar hayata geçirmek gibi pek çok konuyu kendisine misyon edinerek bu yönde çalışmalar planlamaktadır.

*Hatipoğlu, M., Akman, N., Gülseçen, S. (2009). Bilişim Teknolojileri İşgücünde Kadınların Kariyer Tercihlerini Etkileyen Kültürel Faktörler . 26. Bilişim Kurultayı Bldiriler Kitabı, 111-114  ‘ten alıntıdır.